الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

15

تفسير مجمع البيان (فارسى)

بيان آيهء 3 - 4 شرح لغات « أذان » به معناى اعلام است ، و برخى گفته‌اند : اصل آن از نداء است كه بوسيلهء گوش شنيده مىشود ، و « مدت » و « زمان » و « حين » هر سه در معنى نظير يكديگرند . تفسير آن گاه خدا بيان فرمايد كه واجب است برائت و بيزارى از آنها بمشركان اعلام شود تا در نتيجه مسلمانان را به پيمان شكنى و بيوفايى متهم نكنند و از اينرو فرمود : « وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ » و اعلامى است از خدا و رسول او بمردمان و معناى آن امر و دستور است يعنى : اعلام كنيد مردمى را كه با شما پيمان دارند ، و برخى گفته‌اند : مقصود از « مردم » ( در آيه ) عموم مردمان با ايمان و مشرك است ، زيرا همهء آنها در اين اعلام داخل هستند . « يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ » روز حج اكبر و در اينكه آن روز چه روزى است سه قول گفته‌اند 1 - روز عرفة ، و اين قول عمر و سعيد بن مسيب و عطاء و طاووس و مجاهد است . و از على عليه السلام نيز اين قول روايت شده . و مسور بن مخزمة آن را از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - نيز روايت كرده است . و عطا گفته : حج اكبر آن حجى است كه در آن وقوف ( به عرفات ) باشد و حج اصغر آن است كه وقوف در آن نباشد و آن عمرة است . 2 - روز نحر ( روز عيد قربان ) ، و اين قول از على عليه السلام و ابن عباس و سعيد بن جبير و ابن زيد و نخعى و مجاهد و شعبى و سدى نقل شده ، و از امام صادق عليه السلام نيز روايت شده ، و ابن ابى اوفى آن را از رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - نيز روايت كرده است . حسن گفته : و نام آن روز را حج اكبر نهادند بدان جهت كه در آن سال مسلمانان و مشركان همگى حج گذاردند ، و پس از آن سال مشركان ديگر حج بجا نياوردند .